Kafa Sesi

Reggae

Sound System

soundsystemSOUND SYSTEM… Bir Jamaika fenomeni. Adada üretilen müzik sound system süzgecinden geçmeseydi belki de bildiğimiz gücüne ulaşamayacaktı… Sound system’ı açık hava partisi olarak tanımlamak mümkün, ama ada kültürü ve tarihine etkisini anlamak için yeterli değil. 1950’lerin Jamaika’sında, özellikle de ghetto’larda sıkışmış bir hayatınız varsa, müziğe ulaşmanın ve bir miktar sosyalleşip hayatın ağırlığından kurtulmanın tek yolu mahallenizde düzenli aralıklarla kurulan sound system’lara gitmekti. Açık hava, dev hoparlörlerden çalınan nefis R&B, dans, en güzel kıyafetlerini giymiş komşular, barbekü, rom, koşup oynayan çocuklar, dedikodu, politika, ve sabaha dek süren bir parti. Farklı sound system’lar arasındaki rekabet zaman zaman tatsız şiddete yol açsa da (rakibin ekipmanlarına zarar vermek veya partilerinde olay çıkarmak gibi), bu geleneğe çok büyük bir dinamizm katıyordu. En kaliteli ve en yüksek sese ulaşma çabaları, mevsimlik işçilerin veya denizcilerin ABD’den getirdikleri en son R&B hit’ini kapmak için verilen mücadele, insanların lokal sound system’larını adeta bir futbol takımını desteklercesine sahiplenmeleri, sound system’lar aralarındaki galibi alkışlarla belirlenen yarışmalar (sound clash), dönemin Jamaika toplumunun en büyük renkleriydi. O yıllarda öne çıkanlar arasında Tom the Great Sebastian, Coxsone Dodd, ve Duke Reid sound system’larını sayabiliriz. Zaman içinde adada bir kayıt stüdyosu kurulması ve ska/rocksteady gibi türlerin gelişmesiyle sound system’lar bu yerel müziklere de yer vermeye başladı, kayıtlar ardı ardına geldi, ve bir anda R&B yerini orjinal Jamaika stillerine bıraktı. Artık sound system’lar bir plak şirketi gibi çalışıyor, sabah kaydedilen ve sound system’da çalınmak üzere 3-5 adet basılan plaklar (dubplates) akşam seyirci önünde test ediliyor, ve tepkilere göre ertesi gün müzik yeniden şekilleniyordu. Bu yazının girişinde bahsettiğimiz süzgeç etkisi, işte bu şekilde müzik tutkunu koca bir adanın kendi müziğini şekillendirmesiydi. Coxsone Dodd’ın sound system’ı Studio One plak şirketine, Duke Reid’inki Treasure Isle’a dönüştü, ve bu iki büyük rakip o dönem Jamaika müziğinin taşlarını çok sağlam bir şekilde dizdi… Sound system geleneği Jamaika’da hiç bitmedi, DJ style, dub, dancehall gibi stiller sound system’ların dinamik ortamınlarında şekillendi… Sound system ruhunu çok iyi anlatan ve çok sevilen fotoğrafta iki DJ.

Reklamlar

Bilgi

This entry was posted on Mayıs 6, 2013 by in Notlar and tagged , , .